Πρώτη συνάντηση του κύκλου συζητήσεων Πόλη και Τουρισμός (Φθινόπωρο 2026 – Χειμώνας 2027)

Η σχέση του τουρισμού με τις σύγχρονες πόλεις, το παρελθόν και το παρόν τους, είναι το αντικείμενο του κύκλου συζητήσεων Πόλη και Τουρισμός που συνδιοργανώνουν ο Δήμος Ηρακλείου, η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών και το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου. Επιδίωξη του κύκλου συζητήσεων είναι να φέρει σε επαφή το ευρύ κοινό αλλά και τους επαγγελματίες του τουριστικού κλάδου με ακαδημαϊκούς που μελετούν το σύνθετο αυτό οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, το οποίο επηρεάζει τις πόλεις και την ανάπτυξή τους. Στις συναντήσεις αυτές θα μιλήσουν ειδικοί από τα πεδία της οικονομίας, της κοινωνιολογίας, της αρχιτεκτονικής και της διαχείρισης της πολιτισμικής κληρονομιάς. Την επιστημονική επιμέλεια του κύκλου εκδηλώσεων έχει ο κ. Σπύρος Δημανόπουλος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΙΜ και διδάκτορας Σύγχρονης Ιστορίας με εξειδίκευση στον τουρισμό.

Η πρώτη συνάντηση, με θέμα την συζήτηση για το φαινόμενο του «υπερτουρισμού», πραγματοποιήθηκε στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026, στις 19:00. 

Ομιλητές 

Μιχάλης Νικολακάκης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Τουρισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Υπάρχει κάτι που το λένε «υπερτουρισμός»;

Γεράσιμος Ζαχαράτος, Ομότιμος Καθηγητής Τουρισμού Πανεπιστημίου Πατρών, πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Τουρισμός και Υπερ-Τουρισμός. Όρια και Προοπτικές ενός οικονομικού και κοινωνικού φαινομένου.

Την συνάντηση προλόγισε ο Αντιδήμαρχος Διοίκησης και Τουρισμού του Δήμου Ηρακλείου κ. Γιώργος Αγριμανάκης. 
 

Το πλήρες πρόγραμμα των συναντήσεων αυτών και των παράλληλων εκδηλώσεων, που θα διαρκέσουν από το φθινόπωρο του 2026 ως τον χειμώνα του 2027, πρόκειται να ανακοινωθεί στο επικείμενο διάστημα. 

Απολογιστικό σημείωμα του επιστημονικού επιμελητή κ. Σπύρου Δημανόπουλου για την πρώτη συνάντηση


Μιχάλης Νικολακάκης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Τουρισμού, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ο κ. Νικολακάκης στην ομιλία του εξέτασε κριτικά την έννοια του «υπερτουρισμού», η οποία τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές πιέσεις της τουριστικής ανάπτυξης γίνονται ολοένα περισσότερο ορατές. Μέσα από την ιστορία της συζήτησης για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης και τους πρόσφατους μετασχηματισμούς της τουριστικής οικονομίας, υποστηρίξε ότι ο «υπερτουρισμός» δεν περιγράφει απλώς μια κατάσταση «υπερβολικά μεγάλου» αριθμού επισκεπτών, αλλά μια διαδικασία εντατικοποίησης της εκμετάλλευσης ήδη τουριστικοποιημένων χώρων μέσω της πλατφορμοποίησης, των βραχυχρόνιων μισθώσεων, των αερομεταφορών χαμηλού κόστους και νέων μορφών τουριστικής κινητικότητας. 

Στην ομιλία του έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική περίπτωση και στην ιστορικά διαμορφωμένη «απουσία ορίου» στην τουριστική ανάπτυξη, καθώς και στους όρους που τη συντηρούν. Συμπλήρωσε ότι τέτοιοι όροι είναι ο ανολοκλήρωτος χωροταξικός σχεδιασμός, η διάχυση της μικρής έγγειας ιδιοκτησίας και η προσδοκία τουριστικής αξιοποίησής της, η διεύρυνση της συμμετοχής στην τουριστική οικονομία μέσω των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η λειτουργία του τουρισμού ως μηχανισμού κοινωνικής κινητικότητας και η εμπέδωση ενός εργασιακού ήθους επισφάλειας και ευελιξίας. Τέλος, υποστήριξε ότι η σημασία της έννοιας του «υπερτουρισμού» βρίσκεται λιγότερο στην επιστημονική της ακρίβεια και περισσότερο στη δυνατότητά της να επαναφέρει στον δημόσιο και δημοκρατικό διάλογο το ερώτημα των ορίων της τουριστικής ανάπτυξης.

Γεράσιμος Ζαχαράτος, Ομότιμος Καθηγητής Τουρισμού, Πανεπιστήμιο Πατρών

Στην εισήγησή του, ο κ. Ζαχαράτος στάθηκε στη διαρκή μεγέθυνση του τουρισμού από τη μεταπολεμική περίοδο έως σήμερα, επισημαίνοντας ότι η μακροπρόθεσμη αύξηση των τουριστικών ροών αποτελεί σταθερό γνώρισμα του μεταπολεμικού κόσμου. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ταχύτερη άνοδο των ροών από τις αρχές του 21ου αιώνα, την οποία συνέδεσε με τη διάδοση της λεγόμενης «οικονομίας του διαμοιρασμού» και την επέκταση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους. Με αφετηρία αυτή τη μακρά αυξητική τάση, έθεσε το ερώτημα κατά πόσο οι σημερινές πιέσεις στις πόλεις και στις υποδομές τους ήταν πράγματι απρόβλεπτες. Στην περίπτωση της Ελλάδας, αναφέρθηκε επίσης στην επιβάρυνση των αστικών υποδομών από τη μακρόχρονη οικονομική κρίση, η οποία έκανε εντονότερες τις πιέσεις που ασκεί η αυξημένη τουριστική ζήτηση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ταχεία εξάπλωση των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, παραθέτοντας στοιχεία για την αύξησή τους και για την αναλογία των κλινών τους προς εκείνες των ξενοδοχειακών μονάδων. Τόνισε ότι, σε αντίθεση με τη βραχυχρόνια μίσθωση, η ξενοδοχειακή δραστηριότητα είναι έντασης εργασίας, απασχολεί μεγάλο αριθμό ειδικευμένων και ανειδίκευτων εργαζομένων και έχει υψηλότερο λειτουργικό κόστος. Για τον λόγο αυτό, μια πιθανή αντιστροφή της ανοδικής πορείας των τουριστικών ροών θα εξέθετε περισσότερο τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και την απασχόληση που αυτές στηρίζουν. Στο πλαίσιο αυτό κατέληξε στην ανάγκη ρύθμισης της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Γιώργος Αγριμανάκης, Αντιδήμαρχος Διοίκησης και Τουρισμού Ηρακλείου

Ο κ. Αγριμανάκης στην τοποθέτησή του έθεσε το ερώτημα αν αρκεί να μετράμε πόσοι επισκέπτες έρχονται και ή αν πρέπει να συζητάμε τι τουρισμό θέλουμε και τι αξία αφήνει στην πόλη και στην τοπική κοινωνία. Επιπλέον, τόνισε ότι το για το Ηράκλειο ο στόχος είναι ένας τουρισμός ποιοτικός και βιώσιμος, που να αναδεικνύει την ιστορία, τον πολιτισμό και τη γαστρονομία και να στηρίζει την τοπική οικονομία ενώ ταυτόχρονα σέβεται την καθημερινότητα των κατοίκων. Προσέθεσε ότι: Μια πόλη που είναι καλή για να την επισκέπτεσαι, πρέπει πρώτα απ’ όλα να παραμένει μια πόλη καλή για να ζεις και για αυτό κατέληξε ότι ο τουρισμός που θέλουμε για το Ηράκλειο πρέπει να σχεδιάζεται μαζί με την πόλη και για την πόλη.